Chuẩn bị sinh con năm 2027 gồm ba nhóm việc: sức khoẻ (khám trước và trong thai kỳ theo hướng dẫn bác sĩ), quyền lợi (điều kiện hưởng chế độ thai sản, ngày nghỉ của mẹ và bố) và giấy tờ (đăng ký khai sinh trong 60 ngày, thẻ bảo hiểm y tế cho bé). Thêm vào đó là một kế hoạch tài chính và người chăm em bé, bàn sớm thì đỡ rối.
Bài sắp các việc theo quý của năm 2027 để bạn dễ theo dõi, kèm tên các văn bản luật chính để tự tra. Quy định về bảo hiểm xã hội và hộ tịch thay đổi khá thường xuyên, nhất là sau khi Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực từ 1/7/2025 và bộ máy hành chính bỏ cấp huyện; con số cụ thể bạn nên kiểm lại với bộ phận nhân sự, cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc bộ phận một cửa cấp xã nơi mình ở.
Năm 2027 và chuyện có con: điều gì quan trọng hơn con giáp
Mùa cuối năm, nhiều cặp vợ chồng hỏi nhau nên có em bé năm Đinh Mùi hay chờ năm sau. Câu hỏi về tuổi là chuyện văn hoá, mỗi nhà một quan niệm; nhưng những câu hỏi quyết định thật sự lại nằm ở chỗ khác. Mẹ có đang khoẻ để mang thai không. Công việc của mẹ có hợp đồng lao động và đóng bảo hiểm xã hội đủ lâu chưa. Gia đình có ai đỡ đần trong những tháng đầu. Khoản tiết kiệm có đủ để đi qua giai đoạn thu nhập giảm.
Một em bé chào đời trong năm 2027 có thể mang tuổi Ngọ nếu sinh trước ngày 6/2/2027, còn từ ngày đó đến 25/1/2028 là tuổi Mùi. Ngày dự sinh chỉ là ước tính, nên lên kế hoạch "đúng năm" theo con giáp gần như không làm được, và cũng không cần làm.
Phần dưới đi theo trình tự thời gian: trước khi mang thai, trong thai kỳ, quanh ngày sinh, và sau khi bé ra đời. Mỗi phần có những việc nên làm sớm vì để muộn sẽ mất quyền lợi hoặc phải chạy giấy tờ vất vả.
Trước khi mang thai: bốn việc nên làm trong quý đầu
Nếu bạn định có thai trong năm 2027, quý I là lúc thu xếp những việc nền tảng.
- Khám sức khoẻ tiền thai cho cả hai vợ chồng tại cơ sở y tế; hỏi bác sĩ về tiêm phòng, bổ sung vi chất và các bệnh cần kiểm soát trước khi mang thai. Bài này không thay lời khuyên y khoa.
- Kiểm tra quá trình đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của người mẹ trên ứng dụng của cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc hỏi phòng nhân sự: đã đóng bao lâu, có quãng nào bị gián đoạn không.
- Nếu mẹ làm tự do và tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, tìm hiểu chế độ thai sản dành cho nhóm này theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 — đây là điểm mới so với luật cũ, mức hưởng cần kiểm với cơ quan bảo hiểm.
- Lập một bảng tài chính gia đình: thu nhập hai vợ chồng, chi phí cố định, khoản dự phòng mong muốn cho sáu tháng mẹ nghỉ sinh. Dùng con số của nhà mình, không theo mức trung bình trên mạng.
Nhiều người chỉ phát hiện mình thiếu tháng đóng bảo hiểm khi đã mang thai, lúc ấy chuyển việc hay đổi hợp đồng đều khó. Kiểm tra sớm giúp bạn còn thời gian xoay xở.
Quyền lợi thai sản: những mốc chính cần biết
Bảng dưới tóm các quyền lợi hay được hỏi, theo Bộ luật Lao động 2019 (số 45/2019/QH14) và Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15). Mức tiền cụ thể không ghi ở đây vì phụ thuộc mức lương đóng bảo hiểm của từng người.
| Quyền lợi | Nội dung chính | Cần kiểm thêm |
|---|---|---|
| Điều kiện hưởng | Người mẹ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đủ thời gian luật định trong 12 tháng trước khi sinh (thường nhắc là từ đủ 6 tháng) | Trường hợp phải nghỉ dưỡng thai có điều kiện riêng |
| Nghỉ sinh của mẹ | Tổng 6 tháng, trong đó nghỉ trước sinh không quá 2 tháng; sinh đôi trở lên thì từ con thứ hai mỗi con thêm 1 tháng | Thoả thuận đi làm sớm hơn với người sử dụng lao động |
| Nghỉ khám thai | Người mẹ được nghỉ đi khám thai theo số lần luật định | Số ngày mỗi lần tuỳ khoảng cách và bệnh lý |
| Nghỉ của người cha | Từ 5 đến 14 ngày làm việc tuỳ sinh thường, sinh mổ, sinh đôi, sinh non | Thời hạn phải nghỉ tính từ ngày vợ sinh |
| Trợ cấp một lần khi sinh | Có, theo mức luật định cho mỗi con | Ai nhận khi chỉ người cha đóng bảo hiểm |
| Bảo vệ việc làm | Người sử dụng lao động không được đơn phương chấm dứt hợp đồng vì lý do mang thai, nghỉ sinh, nuôi con nhỏ dưới 12 tháng | Hợp đồng hết hạn trong thời gian mang thai |
Nếu công ty chậm làm hồ sơ thai sản, bạn có quyền hỏi bộ phận nhân sự về tiến độ và hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội nơi công ty đóng. Giữ bản chụp giấy chứng sinh, giấy ra viện để bổ sung khi cần.
Trong thai kỳ: quý II và quý III của năm
Theo lịch khám của bác sĩ, không theo lịch âm. Các mốc siêu âm, xét nghiệm sàng lọc có thời điểm nhất định theo tuần thai. Có gia đình muốn tránh đi khám vào ngày rằm, mùng một hay tháng cô hồn; nếu mốc khám rơi vào những ngày ấy, sức khoẻ của mẹ và bé vẫn nên được đặt trước.
Báo cho nơi làm việc đúng lúc. Bạn không bắt buộc phải báo ngay khi biết có thai, nhưng nên báo đủ sớm để công ty sắp xếp người thay và để được hưởng các quyền như không làm thêm giờ, không làm ban đêm, không đi công tác xa khi mang thai từ tháng thứ bảy, hoặc từ tháng thứ sáu nếu làm việc ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo theo Bộ luật Lao động, trừ khi chính người lao động đồng ý.
Chuẩn bị bảo hiểm y tế của mẹ. Kiểm tra thẻ bảo hiểm y tế còn hạn, nơi đăng ký khám ban đầu và quy định chuyển tuyến để biết khi sinh mình được chi trả thế nào. Thẻ bảo hiểm y tế bây giờ có thể dùng qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng định danh điện tử.
Chọn nơi sinh sớm. Nhiều bệnh viện cần đăng ký trước, có nơi cần làm hồ sơ từ giữa thai kỳ. Cân nhắc khoảng cách từ nhà, giờ cao điểm, và nơi người nhà có thể đến chăm.
Sắp đồ sơ sinh theo nhu cầu thật. Đồ cho em bé dễ mua thừa. Mỗi tuần bổ sung một ít theo danh sách thay vì mua dồn vào tháng cuối, giữ hoá đơn để đổi trả.
Sau khi bé ra đời: giấy tờ phải làm
Giấy tờ đầu đời của em bé có hạn chót rõ ràng. Thứ tự dưới đây theo Luật Hộ tịch 2014 (số 60/2014/QH13) và các quy định liên thông thủ tục hiện hành.
- Giữ giấy chứng sinh do nơi sinh cấp; kiểm tra kỹ họ tên mẹ, ngày giờ sinh, giới tính trước khi ra viện.
- Đăng ký khai sinh trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh. Cha hoặc mẹ đi đăng ký; nơi tiếp nhận là uỷ ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ.
- Có thể làm qua nhóm thủ tục liên thông khai sinh – đăng ký thường trú – cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ dưới 6 tuổi trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng định danh điện tử, đỡ đi lại nhiều lần.
- Khi khai sinh, em bé được cấp số định danh cá nhân; số này đi theo em suốt đời, dùng cho mọi giấy tờ sau này.
- Thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ dưới 6 tuổi do ngân sách nhà nước đóng; nhớ kiểm tra đã có thẻ chưa trước lần tiêm chủng hoặc khám bệnh đầu tiên.
- Nộp hồ sơ hưởng chế độ thai sản qua nơi làm việc, hoặc trực tiếp với cơ quan bảo hiểm xã hội nếu đã nghỉ việc trước khi sinh.
Tên của em bé nên được cả nhà thống nhất trước ngày đi khai sinh. Sửa tên sau khi đã đăng ký không đơn giản, cần lý do chính đáng theo luật dân sự và thủ tục cải chính hộ tịch.
Lịch nghỉ lễ năm 2027 và những tháng cần tính kỹ
Có vài mốc trong năm 2027 ảnh hưởng thật tới chuyện sinh nở, không phải vì kiêng kỵ mà vì lịch làm việc của bệnh viện và cơ quan. Kỳ nghỉ Tết Đinh Mùi bao quanh ngày 6/2/2027; trong những ngày này nhiều bệnh viện chỉ duy trì trực cấp cứu và đỡ đẻ, khám thai định kỳ thường dời lịch. Nếu ngày dự sinh rơi vào cuối tháng 1 hoặc đầu tháng 2, hãy hỏi trước nơi sinh về lịch trực Tết và đường đi khi xe cộ khan.
Em bé sinh vào khoảng cuối tháng 12/2027 đến tháng 1/2028 thì hạn 60 ngày đăng ký khai sinh sẽ đi qua kỳ nghỉ Tết Mậu Thân, bắt đầu từ ngày 26/1/2028, lúc bộ phận một cửa nghỉ nhiều ngày. Làm khai sinh trực tuyến sớm, trước Tết, giúp gia đình khỏi dồn việc. Tương tự, hồ sơ thai sản nộp sát Tết có thể chậm được giải quyết; bạn nên nhắc phòng nhân sự từ khi còn đi làm.
Ngoài Tết, các kỳ nghỉ lễ 30/4, 1/5 và 2/9 cũng làm thủ tục chậm lại vài ngày. Không cần né những mốc này khi lên kế hoạch có con, chỉ cần biết để sắp giấy tờ trước.
Kế hoạch gia đình cho nửa cuối năm: người chăm, tiền và nhịp sống mới
Sáu tháng nghỉ sinh trôi qua nhanh hơn nhiều người nghĩ. Nếu em bé chào đời vào giữa năm 2027, mẹ sẽ đi làm lại vào khoảng đầu năm 2028, trùng mùa Tết Mậu Thân, lúc nhà trẻ và người giúp việc thường khan. Hãy bàn từ khi còn mang thai: ông bà lên chăm, thuê người, hay gửi nhóm trẻ; mỗi phương án tốn bao nhiêu và ai chịu phần nào.
Về tiền, một cách làm đơn giản là tách ba khoản: khoản cho việc sinh (viện phí ngoài phần bảo hiểm chi trả, đồ sơ sinh), khoản cho sáu tháng đầu (sữa, tã, khám định kỳ, tiêm chủng ngoài chương trình), và khoản dự phòng khi có việc bất ngờ. Ví dụ giả định: nếu một gia đình thấy thu nhập sẽ giảm một phần ba trong thời gian mẹ nghỉ sinh, họ có thể bắt đầu để dành phần chênh lệch ấy từ khi biết có thai.
Cuối cùng là nhịp sống. Người bố cũng nên thu xếp công việc để có mặt trong những tuần đầu, ngoài số ngày nghỉ theo luật. Ông bà hai bên có thể muốn làm lễ đầy tháng, thôi nôi theo tục; bàn trước quy mô để không ai mệt. Quan niệm về tuổi của em bé, nếu có, nên được giữ ở mức một câu chuyện văn hoá nhẹ nhàng trong nhà.
Câu hỏi thường gặp
Sinh con năm 2027 cần đóng bảo hiểm bao lâu thì được hưởng thai sản?
Theo Luật Bảo hiểm xã hội, người mẹ cần đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đủ thời gian luật định trong 12 tháng trước khi sinh, mốc thường được nhắc là từ đủ 6 tháng. Một số trường hợp như phải nghỉ dưỡng thai theo chỉ định có điều kiện riêng, nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội.
Đăng ký khai sinh cho con muộn quá 60 ngày thì sao?
Luật Hộ tịch yêu cầu đăng ký khai sinh trong 60 ngày kể từ ngày sinh. Quá hạn vẫn đăng ký được nhưng có thể bị nhắc nhở hoặc xử lý vi phạm hành chính theo quy định hiện hành, và em bé chậm có thẻ bảo hiểm y tế. Tốt nhất là làm ngay trong tháng đầu.
Chồng được nghỉ mấy ngày khi vợ sinh?
Người chồng đang đóng bảo hiểm xã hội được nghỉ từ 5 đến 14 ngày làm việc tuỳ trường hợp: sinh thường, sinh mổ, sinh con dưới 32 tuần tuổi, sinh đôi hay sinh ba. Ngày nghỉ phải nằm trong khoảng thời gian luật định tính từ ngày vợ sinh.
Có thể làm khai sinh cho con trên mạng không?
Có. Bạn có thể nộp hồ sơ đăng ký khai sinh trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc qua ứng dụng định danh điện tử, kèm nhóm thủ tục liên thông đăng ký thường trú và cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ dưới 6 tuổi. Một số trường hợp vẫn cần đến nộp bản giấy.
Mẹ làm tự do có được hưởng thai sản không?
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 bổ sung chế độ trợ cấp thai sản cho người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, có điều kiện về thời gian đóng. Mức và điều kiện cụ thể bạn nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi mình đóng để có thông tin đúng nhất.
Có nên chọn ngày sinh mổ cho đẹp năm 2027 không?
Không nên chọn ngày sinh theo tuổi hay ngày đẹp. Sinh mổ là chỉ định y khoa và thời điểm do bác sĩ quyết định dựa trên sức khoẻ của mẹ và thai nhi. Can thiệp vì lý do khác có thể gây rủi ro không cần thiết.