Tháng Ba và tháng Tư âm lịch 2027: Tết Hàn thực, giỗ Tổ Hùng Vương, Phật đản

Tháng Ba năm Đinh Mùi là tháng thiếu, từ thứ Tư 7/4 đến thứ Tư 5/5/2027; tháng Tư là tháng đủ, từ thứ Năm 6/5 đến thứ Sáu 4/6/2027. Ba ngày đáng nhớ nhất của quãng này là Tết Hàn thực mùng 3 tháng Ba (thứ Sáu 9/4), giỗ Tổ Hùng Vương mùng 10 tháng Ba (thứ Sáu 16/4) và Đại lễ Phật đản rằm tháng Tư (thứ Năm 20/5/2027).

Hai tháng này cũng là lúc mùa xuân chuyển sang hè: tiết Cốc vũ ngày 20/4, tiết Lập hạ đêm 5 rạng sáng 6/5, tiết Tiểu mãn ngày 21/5/2027. Bài đi qua lịch từng tháng, nguồn gốc ngắn gọn của các ngày lễ, nhịp ruộng đồng và những việc gia đình nên chuẩn bị khi kỳ nghỉ lễ tháng 4, tháng 5 dương lịch đến gần.

Các mốc lịch của tháng Ba và tháng Tư năm 2027

Bảng ghi ngày âm, ngày dương và thứ trong tuần cho các mốc chính. Những ngày gắn với lễ hội ở một địa phương được ghi theo lệ truyền thống; khi đi, bạn nên xem thông báo của ban tổ chức năm 2027.

Tiết Lập hạ năm 2027 rơi rất sát nửa đêm theo giờ Việt Nam, nên có lịch ghi ngày 5/5, có lịch ghi ngày 6/5. Đây chỉ là chênh lệch vài chục phút trong phép tính, không phải hai lịch mâu thuẫn nhau.

Tết Hàn thực mùng 3 tháng Ba: thứ Sáu 9/4/2027

Tết Hàn thực, nghĩa là "ăn đồ lạnh", vốn là một tục của Trung Hoa cổ gắn với tích Giới Tử Thôi thời Xuân Thu: người hiền ẩn trong núi, bị đốt rừng mà không chịu ra, nên về sau có tục kiêng đốt lửa nấu ăn vài ngày để tưởng nhớ. Khi vào Việt Nam, tục này được người Việt giữ phần tưởng nhớ nhưng đổi hẳn phần ăn: mùng 3 tháng Ba trở thành ngày làm bánh trôi, bánh chay dâng lên bàn thờ gia tiên, chứ không còn ai kiêng lửa.

Năm 2027, mùng 3 tháng Ba rơi vào thứ Sáu 9/4. Với gia đình ở thành phố, đây là ngày làm việc bình thường; nhiều nhà nặn bánh từ tối hôm trước hoặc mua sẵn ở chợ. Làm bánh trôi cùng trẻ nhỏ là một hoạt động gia đình dễ chịu: trẻ được nặn bột, thả đường, đếm bánh nổi, và nghe kể vì sao có ngày này. Nếu làm, lưu ý viên đường phải được bọc kín để không chảy khi luộc, và bánh vớt ra để nguội bớt trước khi cho trẻ ăn vì nhân đường rất nóng.

Ở miền Nam, Tết Hàn thực ít phổ biến hơn, nhiều gia đình gốc Bắc vẫn giữ. Không có quy định gì buộc mọi nhà phải làm; đây là một nếp nhà, giữ được thì vui, không giữ cũng không sao.

Giỗ Tổ Hùng Vương mùng 10 tháng Ba: thứ Sáu 16/4/2027

Giỗ Tổ Hùng Vương là ngày cả nước tưởng nhớ các vua Hùng, gắn với khu di tích Đền Hùng ở Phú Thọ. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO ghi danh là di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2012. Theo quy định hiện hành, ngày mùng 10 tháng Ba âm lịch là ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương của người lao động.

Năm 2027, ngày này rơi vào thứ Sáu 16/4, nên với người nghỉ thứ Bảy và Chủ nhật, kỳ nghỉ liền ba ngày từ 16 đến 18/4. Chỉ khoảng hai tuần sau là đợt nghỉ 30/4 và 1/5, năm nay rơi vào thứ Sáu và thứ Bảy. Lịch nghỉ cụ thể, kể cả chuyện nghỉ bù khi ngày lễ trùng cuối tuần, bạn theo thông báo chính thức của cơ quan có thẩm quyền và của nơi làm việc.

Hai kỳ nghỉ sát nhau là lý do các tuyến đi Phú Thọ, các điểm du lịch phía Bắc rất đông trong tháng Ba âm lịch năm nay. Nếu gia đình định về Đền Hùng, nên đi vào những ngày trước chính lễ, mang giày dễ đi vì phải leo nhiều bậc, và chuẩn bị nước uống cho người lớn tuổi. Với nhiều người, cách tưởng nhớ giản dị như thắp nén hương ở nhà, kể cho con nghe truyền thuyết Lạc Long Quân – Âu Cơ, hay cùng xem lại một bộ sách lịch sử thiếu nhi cũng trọn ý nghĩa.

Phật đản rằm tháng Tư: thứ Năm 20/5/2027

Hiện nay Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức Đại lễ Phật đản vào rằm tháng Tư âm lịch, cũng là ngày Vesak được Liên Hợp Quốc công nhận là ngày lễ văn hoá, tôn giáo quốc tế. Năm 2027, rằm tháng Tư là thứ Năm 20/5. Một số chùa, nhất là ở miền Bắc, vẫn giữ thêm lệ cũ kỷ niệm vào ngày mùng 8 tháng Tư, năm nay là thứ Năm 13/5. Hai ngày này không mâu thuẫn; đó là sự khác nhau giữa truyền thống cũ và lịch thống nhất về sau.

Trong tuần lễ Phật đản, nhiều chùa có lễ tắm Phật, rước, thả đèn hoa đăng, hoạt động từ thiện. Người đi lễ nên ăn mặc kín đáo, giữ trật tự, không chen lấn khi rước, và khi thả đèn hoa đăng thì chọn đèn bằng vật liệu dễ phân huỷ, thả ở nơi ban tổ chức chỉ định. Những ý nghĩa sâu hơn của ngày lễ thuộc về giáo lý; ai muốn tìm hiểu nên hỏi trực tiếp chư tăng ở ngôi chùa mình hay lui tới.

Với người không theo đạo Phật, Phật đản vẫn là một dịp văn hoá đáng biết: nhiều thành phố treo cờ, hoa đăng, và nhiều bếp ăn chay mở cửa phục vụ cộng đồng trong mấy ngày này.

Tháng Ba, tháng Tư ở đồng ruộng và trong ký ức "tháng Ba ngày tám"

Giáp hạt ngày xưa. Người miền Bắc lớn tuổi còn nhớ cụm từ "tháng Ba ngày tám", chỉ quãng giáp hạt khi lúa vụ trước đã ăn hết mà lúa vụ sau chưa gặt. Đó là ký ức của thời nông nghiệp một vụ chính, thiếu thuỷ lợi; hôm nay cụm từ ấy chủ yếu còn trong văn chương và lời kể, như một lời nhắc về giá trị của bát cơm.

Lúa đông xuân vào giai đoạn trổ bông, ngậm sữa. Ở đồng bằng sông Hồng, lúa đông xuân thường trổ trong khoảng tháng Ba, tháng Tư âm lịch, tức tháng 4 đến tháng 5 dương lịch, rồi chín vàng cho vụ gặt đầu hè. Thời điểm chính xác của từng xã phụ thuộc giống lúa và lịch thời vụ do địa phương khuyến cáo.

Mùa biển lặng ở nhiều vùng ven biển. Người làm nghề biển nhiều nơi xem tháng Ba là quãng biển êm, thuận ra khơi. Kinh nghiệm này đúng ở mức khái quát; người đi biển thật vẫn theo bản tin dự báo của cơ quan khí tượng chứ không dựa vào câu nói cũ.

Nam Bộ chuyển mùa. Ở miền Nam, tháng Tư âm lịch năm 2027, tương ứng tháng 5 dương lịch, thường là lúc những cơn mưa đầu mùa xuất hiện sau mùa khô dài. Nhà vườn tranh thủ xuống giống, sửa mương, gia đình kiểm tra máng xối, chống thấm trước mùa mưa.

Cuối tháng Tư ở Nam Bộ: mùa lễ vía Bà Chúa Xứ núi Sam

Nếu tháng Giêng là mùa lễ hội của miền Bắc, thì cuối tháng Tư âm lịch là mùa lễ lớn nhất của vùng Tây Nam Bộ: lễ hội vía Bà Chúa Xứ núi Sam ở An Giang. Lễ hội diễn ra trong nhiều ngày quanh cuối tháng Tư âm lịch, năm 2027 tương ứng quãng cuối tháng 5 sang đầu tháng 6 dương lịch, và đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại vào cuối năm 2024. Ngày giờ của từng nghi thức trong năm do ban tổ chức địa phương công bố.

Lượng người hành hương về núi Sam những ngày cao điểm rất lớn, nhiều đoàn đi xe đêm từ các tỉnh xa. Nếu gia đình định đi, nên tránh ngày chính lễ khi đi cùng người già, trẻ nhỏ; giữ tư trang gọn; uống đủ nước vì đây là quãng nắng nóng cuối mùa khô; và chỉ dâng lễ ở những nơi ban quản lý bố trí. Mời chào "xin lộc", "đổi tiền lẻ", "dâng sớ giải hạn" ở các lối vào không phải là một phần của nghi lễ, bạn có thể lịch sự từ chối.

Với người ở xa, lễ hội là dịp để tìm hiểu một tín ngưỡng thờ Mẫu mang sắc thái riêng của vùng đất phương Nam, nơi người Việt, người Khmer, người Hoa, người Chăm cùng sinh sống. Đọc về lịch sử vùng đất, về cảnh quan núi Sam và rừng tràm quanh đó cũng là một cách đi lễ hội trọn vẹn mà không cần chen chúc.

Gia đình chuẩn bị gì trong tháng Ba, tháng Tư năm 2027

Một danh sách gọn cho quãng hai tháng có nhiều ngày nghỉ và giao mùa:

• Lên kế hoạch hai kỳ nghỉ sớm. Giỗ Tổ (16–18/4) và 30/4 – 1/5 cách nhau chưa đầy hai tuần; đặt vé, đặt phòng sớm, hoặc chọn nghỉ ở nhà nếu đường xa, người lớn tuổi đi lại mệt.
• Chuẩn bị mùa nóng cho người già và trẻ nhỏ. Vệ sinh quạt, điều hoà, kiểm tra ổ điện, dự trữ nước uống; người có bệnh tim mạch, huyết áp nên hỏi bác sĩ về cách giữ sức khoẻ khi trời nóng lên.
• Học sinh vào mùa thi cuối năm học. Tháng 4 và tháng 5 dương lịch là quãng ôn thi; gia đình nên giữ lịch sinh hoạt đều, hạn chế những chuyến đi dài sát ngày thi.
• Tảo mộ nếu chưa làm dịp Thanh minh. Năm nay Thanh minh rơi vào cuối tháng Hai âm lịch, nhiều nhà dời sang đầu tháng Ba cho tiện; quãng 7/4 đến giữa tháng 4 dương lịch vẫn phù hợp.
• Đi lễ chùa dịp Phật đản có chừng mực. Đi vào buổi sáng sớm, mang ít đồ, không mua phóng sinh chim cá bị bắt bán sẵn ở cổng chùa.
• Soát lại quỹ gia đình sau quý đầu năm. Đây là lúc tốt để xem các khoản đã chi sau Tết và điều chỉnh kế hoạch cho phần còn lại của năm.

Tháng Ba, tháng Tư âm lịch không có tục kiêng nào phổ biến khắp cả nước; mọi gợi ý ở trên đều là việc thường ngày, làm được ở bất kỳ năm nào.

Câu hỏi thường gặp

Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2027 là ngày nào dương lịch?

Mùng 10 tháng Ba năm Đinh Mùi rơi vào thứ Sáu 16/4/2027. Đây là ngày nghỉ lễ hưởng lương theo quy định hiện hành; với người nghỉ cuối tuần, kỳ nghỉ kéo dài ba ngày từ 16 đến 18/4.

Tết Hàn thực năm 2027 vào ngày nào?

Tết Hàn thực là mùng 3 tháng Ba âm lịch, năm 2027 rơi vào thứ Sáu 9/4. Nhiều gia đình miền Bắc làm bánh trôi, bánh chay dâng gia tiên vào ngày này; có nhà làm vào buổi tối hôm trước cho tiện.

Phật đản 2027 là ngày nào?

Đại lễ Phật đản theo lịch của Giáo hội Phật giáo Việt Nam là rằm tháng Tư, năm 2027 rơi vào thứ Năm 20/5. Một số chùa còn giữ lệ cũ kỷ niệm ngày mùng 8 tháng Tư, năm nay là thứ Năm 13/5.

Tháng Ba âm lịch năm 2027 có bao nhiêu ngày?

Tháng Ba năm Đinh Mùi là tháng thiếu, chỉ có 29 ngày, từ thứ Tư 7/4 đến thứ Tư 5/5/2027. Tháng Tư liền sau là tháng đủ 30 ngày, từ 6/5 đến 4/6/2027.

Tiết Lập hạ năm 2027 là ngày 5 hay 6 tháng 5?

Theo giờ Việt Nam, Mặt Trời tới điểm Lập hạ vào khoảng nửa đêm giữa ngày 5 và ngày 6/5/2027, nên lịch có thể ghi một trong hai ngày. Chênh lệch này đến từ phép tính sát nửa đêm, không làm thay đổi gì về mùa.

Hội Gióng đền Phù Đổng năm 2027 diễn ra khi nào?

Theo lệ, hội Gióng ở đền Phù Đổng, Hà Nội, có chính hội vào mùng 9 tháng Tư âm lịch, năm 2027 là thứ Sáu 14/5. Hội Gióng ở Phù Đổng và Sóc Sơn được UNESCO ghi danh năm 2010.