Tháng Chín và tháng Mười âm lịch 2027: Trùng cửu, Tết cơm mới, rằm tháng Mười

Tháng Chín năm Đinh Mùi là tháng thiếu, từ thứ Năm 30/9 đến thứ Năm 28/10/2027; tháng Mười là tháng đủ, từ thứ Sáu 29/10 đến thứ Bảy 27/11/2027. Các mốc theo lịch âm đáng nhớ gồm Tết Trùng cửu mùng 9 tháng Chín (thứ Sáu 8/10), Tết cơm mới mà nhiều nơi làm vào mùng 10 tháng Mười (Chủ nhật 7/11) và rằm tháng Mười, Tết Hạ nguyên (thứ Sáu 12/11/2027).

Đây là quãng chuyển từ thu sang đông, mùa gặt vụ mùa ở phía Bắc, mùa lũ ở miền Trung, mùa nước nổi ở đồng bằng sông Cửu Long, và cũng là lúc mùa cưới cuối năm bắt đầu ở nhiều nơi. Bài đi qua lịch hai tháng, những ngày lễ còn được giữ, nhịp mùa màng, và các việc gia đình nên chuẩn bị khi trời trở lạnh.

Các mốc lịch của tháng Chín và tháng Mười năm 2027

Bảng ghi ngày âm, ngày dương và thứ trong tuần. Hai trùng hợp đáng chú ý của năm nay: tiết Hàn lộ rơi đúng ngày Trùng cửu, và tiết Lập đông rơi đúng ngày mùng 10 tháng Mười.

Tháng Chín thiếu nên không có ngày 30; tháng Mười đủ 30 ngày. Tiết Lập đông năm nay vào buổi tối ngày 7/11 theo giờ Việt Nam, các lịch đều ghi chung ngày 7/11.

Tết Trùng cửu mùng 9 tháng Chín: một cái Tết đang thưa dần

Trùng cửu nghĩa là "hai số chín", vì là ngày 9 tháng 9. Trong quan niệm âm dương của sách cổ Trung Hoa, số 9 là số dương lớn nhất, ngày có hai số 9 gọi là Trùng dương. Tục ngày này bên Trung Hoa gồm lên cao, uống rượu hoa cúc, cài cành thù du. Ở Việt Nam, Tết Trùng cửu từng được giới nho sĩ và nhiều gia đình khá giả giữ, với hoa cúc, rượu cúc, thơ phú; nay chỉ còn một số gia đình, một số làng còn làm mâm cúng gia tiên vào ngày này.

Năm 2027, Trùng cửu là thứ Sáu 8/10, cùng ngày với tiết Hàn lộ, tiết "sương lạnh" của mùa thu. Ở miền Bắc, đây là quãng trời bắt đầu se lạnh vào sáng sớm, hoa cúc vào mùa, thuận cho những ai muốn giữ nếp thưởng hoa, uống trà. Ở các vùng khác, ngày này gần như không còn được nhắc trong đời sống hằng ngày.

Tết Trùng cửu là một ví dụ điển hình về những tục lệ thưa dần mà không ai bắt bỏ: chúng mất đi vì đời sống thay đổi, không còn chỗ trong lịch sinh hoạt của gia đình. Biết về chúng vẫn có ích, vì nhiều câu thơ cổ, nhiều tên gọi trong văn chương gắn với ngày này, và vì một số dòng họ vẫn giữ lệ cúng riêng mà con cháu nên biết để khỏi bỡ ngỡ.

Tết cơm mới tháng Mười và mùa gặt vụ mùa

Tục ngữ "tháng Mười chưa cười đã tối" vừa nói ngày ngắn dần, vừa gợi nhịp đồng áng: tháng Chín, tháng Mười âm lịch là mùa gặt lúa vụ mùa ở đồng bằng Bắc Bộ. Khi lúa mới về, nhiều làng, nhiều gia đình làm Tết cơm mới, còn gọi là Tết Thường tân, nấu nồi cơm bằng gạo mới, có khi kèm cốm, xôi, bánh dày dâng lên gia tiên trước khi cả nhà cùng ăn. Ngày làm không thống nhất: nhiều nơi làm mùng 10 tháng Mười, có nơi làm vào ngày nào lúa gặt xong.

Năm 2027, mùng 10 tháng Mười rơi vào Chủ nhật 7/11, và tối hôm ấy cũng là thời điểm Mặt Trời vào tiết Lập đông. Ngày này thuận cho những gia đình ở thành phố muốn về quê ăn bữa cơm gạo mới với ông bà. Nếu không về được, một bữa cơm nấu bằng gạo mới mua ở chợ, kể cho con nghe ý nghĩa của nó, cũng giữ được tinh thần của ngày lễ: biết ơn người làm ra hạt gạo.

Ở nhiều dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc và Tây Nguyên, lễ mừng lúa mới cũng diễn ra quanh mùa thu hoạch, với những tên gọi, nghi thức khác nhau tuỳ cộng đồng, ngày tổ chức theo lịch riêng của từng bản, từng buôn. Đó là một mảng văn hoá phong phú, đáng tìm hiểu qua các bảo tàng dân tộc học và tư liệu địa phương.

Rằm tháng Mười: Tết Hạ nguyên và lễ hội của người Khmer

Rằm tháng Mười năm 2027 là thứ Sáu 12/11. Trong lịch dân gian, đây là Tết Hạ nguyên, khép lại bộ ba ngày "nguyên" của năm: Thượng nguyên rằm tháng Giêng, Trung nguyên rằm tháng Bảy và Hạ nguyên rằm tháng Mười. Nhiều gia đình đi chùa hoặc thắp hương gia tiên như một ngày rằm lớn; có nơi gắn ngày này với việc tạ ơn mùa màng.

Ở Nam Bộ, người Khmer có lễ Ok Om Bok, lễ cúng trăng, tổ chức vào rằm tháng Mười Hai theo lịch Khmer, thường trùng hoặc rất gần rằm tháng Mười âm lịch. Lễ gắn với lòng biết ơn thần Mặt Trăng đã cho mùa màng, có phần cúng cốm dẹp, khoai, chuối, dừa và các hoạt động như thả đèn nước, đua ghe ngo ở Sóc Trăng và một số tỉnh lân cận. Ngày tổ chức cụ thể mỗi năm do địa phương công bố, bạn nên xem thông báo nếu định đến.

Ở miền Trung, quãng rằm tháng Mười thường trùng mùa mưa lớn và lũ; còn ở đồng bằng sông Cửu Long, mùa nước nổi đang ở những tuần cuối. Hai nhịp nước này quen thuộc với người dân địa phương, nhưng người đi du lịch, đi công tác cần theo dõi bản tin thời tiết, lũ lụt trước khi lên đường.

Sương giáng, Lập đông, Tiểu tuyết: ba tiết khí của quãng giao mùa

Hai tháng này có ba tiết khí: Sương giáng, nghĩa là sương xuống, ngày thứ Bảy 23/10/2027; Lập đông, bắt đầu mùa đông theo cách chia của lịch tiết khí, tối Chủ nhật 7/11; và Tiểu tuyết, tuyết nhỏ, ngày thứ Hai 22/11/2027. Tên gọi đến từ khí hậu lưu vực Hoàng Hà, nên ở Việt Nam không có tuyết vào tiết Tiểu tuyết, trừ vài đỉnh núi cao phía Bắc trong những đợt rét đậm hiếm hoi và thường muộn hơn nhiều.

Dù tên không khớp, nhịp chung vẫn có giá trị. Ở miền Bắc, quãng Sương giáng là lúc sáng sớm có sương mù, trời hanh, chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn; quãng Lập đông thường đón những đợt gió mùa đông bắc đầu tiên. Người làm nông dựa vào nhịp này để gieo cây vụ đông như ngô, khoai tây, rau màu trên chân ruộng vừa gặt; người làm vườn ở thành phố cũng có thể bắt đầu gieo các loại rau ưa lạnh.

Với gia đình, tiết khí là một kiểu lời nhắc theo mùa: đến Sương giáng thì lấy chăn ra phơi, đến Lập đông thì kiểm tra áo ấm của trẻ, đến Tiểu tuyết thì chuẩn bị cho đợt rét. Còn trời rét bao nhiêu độ, gió mùa về ngày nào, bạn vẫn theo bản tin dự báo thời tiết của cơ quan khí tượng.

Chuẩn bị gì khi trời trở lạnh trong tháng Chín, tháng Mười

Tháng Chín, tháng Mười âm lịch năm 2027 trùng tháng 10 và tháng 11 dương lịch, quãng giao mùa nhiều người dễ ốm. Một vài việc nên làm sớm:

• Lấy chăn ấm, áo len ra phơi. Đồ để cả mùa hè trong tủ dễ ẩm mốc; phơi nắng hoặc giặt sạch trước đợt gió mùa đầu tiên.
• Chuẩn bị cho người già. Kiểm tra máy sưởi, đèn sưởi nhà tắm, tấm lót chống trơn; nhắc ông bà mặc ấm khi dậy sớm, không tắm khuya.
• Theo dõi mùa lũ nếu nhà ở miền Trung. Kê cao đồ điện, chuẩn bị lương thực, nước sạch, đèn pin, áo phao; lưu số liên lạc của địa phương; làm theo hướng dẫn di dời khi có yêu cầu.
• Bắt đầu tính chuyện cuối năm. Từ tháng Mười âm lịch, chỉ còn khoảng hai tháng đến Tết Mậu Thân 26/1/2028; đây là lúc lập danh sách việc cuối năm, quỹ Tết, lịch về quê.
• Ghi lại các đám cưới được mời. Mùa cưới cuối năm bắt đầu từ tháng Chín, tháng Mười; ghi vào lịch chung và quỹ hiếu hỉ để khỏi bất ngờ.
• Dịp 20/10 và 20/11. Hai ngày lễ dương lịch rơi vào tháng Chín và tháng Mười âm lịch; một lời hỏi thăm mẹ, vợ, chị em, thầy cô cũ là đủ ý nghĩa.

Trời lạnh dần là tín hiệu tự nhiên để cả nhà sắp xếp lại nhịp sống. Lịch âm cho bạn biết khung thời gian, còn việc cụ thể thì tuỳ hoàn cảnh từng gia đình.

Mùa cưới cuối năm bắt đầu

Ở nhiều vùng nông thôn, mùa cưới truyền thống bắt đầu sau khi gặt xong vụ mùa, tức quãng tháng Chín, tháng Mười âm lịch, và kéo dài tới tháng Chạp. Lý do rất đời thường: có thóc lúa, có thời gian rảnh, trời mát, người đi làm xa về quê dịp cuối năm. Ở thành phố, mùa cưới cuối năm vẫn đông dù lý do nông vụ đã mờ đi, phần nhiều vì thời tiết dễ chịu và vì thói quen của các gia đình.

Năm 2027, quãng này rơi vào tháng 10 đến tháng 12 dương lịch, khá sớm so với những năm Tết muộn, vì Tết Mậu Thân đến sớm vào 26/1/2028. Các cặp đôi định cưới cuối năm nên đặt nhà hàng, chụp ảnh, may áo cưới sớm hơn thường lệ; các gia đình có nhiều đám được mời nên chuẩn bị quỹ hiếu hỉ từ tháng Chín.

Chọn ngày cưới theo tuổi, theo tháng là phong tục của nhiều gia đình; đây là quan niệm dân gian để tham khảo. Điều không thể thay thế vẫn là sự chuẩn bị của hai người: sức khoẻ, tài chính, đăng ký kết hôn đúng thủ tục và sự đồng thuận của hai bên gia đình. Chuyện mùa cưới, làm nhà theo tháng âm năm 2027 có bài riêng trong chuyên mục này.

Câu hỏi thường gặp

Tết Trùng cửu năm 2027 là ngày nào?

Tết Trùng cửu mùng 9 tháng Chín năm Đinh Mùi rơi vào thứ Sáu 8/10/2027, cùng ngày với tiết Hàn lộ. Ngày này hiện chỉ còn một số gia đình, dòng họ giữ lệ thưởng hoa cúc hoặc cúng gia tiên.

Tết cơm mới năm 2027 vào ngày nào?

Nhiều nơi làm Tết cơm mới vào mùng 10 tháng Mười âm lịch, năm 2027 là Chủ nhật 7/11. Một số làng làm vào ngày lúa gặt xong, không cố định; con cháu nên hỏi người lớn ở quê để biết lệ của nhà mình.

Rằm tháng Mười năm 2027 là ngày nào dương lịch?

Rằm tháng Mười, còn gọi là Tết Hạ nguyên, năm 2027 rơi vào thứ Sáu 12/11. Đây là ngày rằm cuối cùng trong bộ ba ngày nguyên của năm theo lịch dân gian.

Tháng Chín âm lịch 2027 có bao nhiêu ngày?

Tháng Chín năm Đinh Mùi là tháng thiếu 29 ngày, từ thứ Năm 30/9 đến thứ Năm 28/10/2027. Tháng Mười liền sau là tháng đủ 30 ngày, từ thứ Sáu 29/10 đến thứ Bảy 27/11/2027.

Lập đông năm 2027 là ngày nào?

Tiết Lập đông năm 2027 vào buổi tối Chủ nhật 7/11 theo giờ Việt Nam, trùng ngày mùng 10 tháng Mười âm lịch. Từ đây tới Đông chí 22/12 là quãng ngày ngắn dần rõ rệt ở miền Bắc.

Lễ Ok Om Bok năm 2027 diễn ra khi nào?

Lễ Ok Om Bok của người Khmer tổ chức vào rằm tháng Mười Hai lịch Khmer, thường trùng hoặc gần rằm tháng Mười âm lịch, năm 2027 quanh ngày 12/11. Ngày tổ chức cụ thể và các hoạt động đi kèm do địa phương công bố.