Năm 2027 là năm Đinh Mùi, nên hình con dê sẽ có mặt trên bao lì xì, đèn lồng, thú bông, tranh treo tường và các tiểu cảnh Tết ở trung tâm thương mại. Trang trí nhà với hình con dê là cách vui để đánh dấu năm mới, miễn là chọn đồ bền, phối màu dịu mắt và bày vừa phải, để căn nhà vẫn là căn nhà, không thành gian hàng.
Bài này gợi ý cách chọn đồ trang trí năm Mùi theo chất liệu, cách phối màu với không gian, cách tự làm cùng con, và vài lời nhắc an toàn với đèn điện, nến. Phần ý nghĩa con dê trong văn hoá, cũng như chuyện tượng dê bày Tết, đã có những bài riêng; ở đây chỉ bàn chuyện bày biện cho đẹp và gọn. Đồ trang trí là để vui mắt, không mang công dụng gì khác.
Con dê trên đồ trang trí Tết: hình ảnh quen thuộc
Mỗi năm âm lịch có một con giáp, và người làm đồ trang trí Tết thường lấy con giáp ấy làm chủ đề. Năm Mùi thì là con dê: dê con mũm mĩm trên bao lì xì, dê đội nón lá trên đèn lồng, cặp dê bằng gỗ, bằng gốm đặt trên kệ, dê bông cho trẻ ôm. Ở các thành phố lớn, nhiều khu phố và trung tâm thương mại dựng linh vật dê từ sớm.
Hình con dê dễ thương, hiền lành, nên phần lớn mẫu mã thiên về vẻ ngộ nghĩnh. Trong tranh dân gian và mỹ thuật, dê thường được vẽ cùng cỏ non, đồi xanh, gợi cảnh mùa xuân yên bình. Đây là chất liệu tốt cho đồ trang trí gia đình: nhẹ nhàng, hợp với trẻ nhỏ, không gây cảm giác nặng nề.
Một điều đáng biết: người Việt gọi năm Mùi là năm con dê, trong khi một số nước châu Á lại vẽ con cừu. Vì vậy đồ trang trí nhập khẩu đôi khi in hình cừu bông xù. Không có gì sai cả; bạn chọn hình nào thấy hợp mắt và hợp với cách gọi trong nhà.
Linh vật con giáp ở nơi công cộng những năm gần đây cũng là đề tài được bàn nhiều: có năm được khen dễ thương, có năm bị chê thô. Ở nhà mình thì bạn được tự do hơn. Một con dê ngộ nghĩnh do con vẽ, một cặp dê gốm của làng nghề, đều là lựa chọn mang dấu ấn riêng của gia đình.
Chọn đồ trang trí năm Mùi theo chất liệu
Giấy, vải. Nhẹ, rẻ, dễ cất. Hợp với dây treo, thiệp, hình dán cửa sổ. Nên chọn giấy dày, mực in không lem khi gặp ẩm, vì miền Bắc tháng Giêng hay nồm.
Gỗ, tre. Bền, dùng được nhiều năm, có vẻ mộc mạc. Một cặp dê gỗ nhỏ trên kệ sách hay bàn trà là đủ điểm nhấn. Kiểm tra mặt gỗ không dằm, sơn không mùi hắc.
Gốm, sứ. Đẹp, sang, nhưng dễ vỡ, nên đặt ở chỗ cao, xa tầm tay trẻ nhỏ và thú cưng. Đồ gốm men tốt thường đều màu, gõ nhẹ có tiếng trong.
Nhựa, xốp. Rẻ và nhiều mẫu, nhưng dễ bạc màu, khó tái chế. Nếu mua, chọn loại chắc chắn để dùng lại các năm sau, tránh loại dùng một lần rồi bỏ.
Thú bông. Trẻ em thích. Chọn loại đường may chắc, mắt mũi không rời ra được với trẻ dưới ba tuổi, có thể giặt được.
Phối màu trang trí Tết theo không gian nhà
Đỏ và vàng là hai màu Tết truyền thống, nhưng dùng quá nhiều dễ gây rối mắt. Bảng gợi ý cách phối theo kiểu nhà phổ biến.
| Không gian | Màu nền thường gặp | Màu trang trí nên chọn | Gợi ý điểm nhấn hình con dê |
|---|---|---|---|
| Căn hộ hiện đại, tường trắng, xám | Trắng, xám, gỗ sáng | Đỏ trầm, vàng đồng, thêm xanh lá | Một cặp dê gốm trắng trên kệ, dây treo giấy đỏ |
| Nhà gỗ, phong cách cổ truyền | Nâu gỗ, vàng đất | Đỏ son, vàng nhạt, xanh rêu | Dê gỗ mộc đặt cạnh lọ hoa đào |
| Phòng trẻ em | Màu sáng, nhiều màu | Đỏ tươi, vàng chanh, hồng nhạt | Dê bông, hình dán cửa sổ tự cắt |
| Cửa hàng nhỏ, quầy tiếp khách | Theo màu thương hiệu | Một màu Tết kết hợp màu thương hiệu | Một mô hình dê nhỏ ở quầy, không che lối đi |
Nguyên tắc chung: chọn một màu chủ đạo, một màu phụ, và một điểm nhấn. Ít nhưng đẹp vẫn hơn nhiều mà rối. Nếu nhà nhỏ, hãy tận dụng chiều cao: dây treo dọc cửa sổ, kệ treo tường thay vì đặt thêm bàn ghế bày đồ, để lối đi ngày Tết vẫn rộng cho khách và trẻ nhỏ.
Nơi nào nên bày gì: lối vào, phòng khách, bàn thờ
Lối vào và cửa chính là chỗ khách nhìn thấy đầu tiên. Một dây treo nhỏ hình con dê cắt giấy, một chậu quất hoặc chậu cúc bên cửa là đủ tạo không khí. Tránh treo đồ quá thấp ngang tầm mắt người đi qua, tránh dán băng keo trực tiếp lên cửa gỗ vì khi bóc dễ tróc sơn.
Phòng khách là nơi cả nhà và khách ngồi lâu nhất. Một điểm nhấn chính, ví dụ bình hoa đào hoặc mai đặt cạnh cặp dê gốm trên kệ, hiệu quả hơn nhiều món nhỏ rải khắp phòng. Bàn trà nên để trống phần lớn mặt bàn để bày khay mứt, ấm trà; đồ trang trí đặt ở góc bàn hoặc trên kệ thấp.
Với bàn thờ gia tiên, nhiều gia đình giữ nguyên tắc chỉ bày hương, hoa, đèn, nước, mâm ngũ quả và lễ vật theo nếp nhà, không đặt thú bông hay đồ chơi lên đó. Đồ trang trí năm con giáp nên để ở không gian sinh hoạt. Nếu muốn có hình ảnh con dê gần bàn thờ, một bức tranh nhã nhặn treo ở tường bên cạnh là đủ; cách bày cụ thể theo nếp từng nhà và từng vùng.
Mua đồ trang trí Tết sao cho đáng tiền
Lập danh sách trước. Đi một vòng quanh nhà, xem đồ năm ngoái còn dùng được những gì, rồi mới ghi những món thật sự thiếu. Cách này tránh mua trùng và mua theo cảm hứng ở quầy hàng.
Mua sớm hoặc mua đồ trơn. Đồ trang trí theo con giáp thường bày bán từ đầu tháng Chạp. Đồ trơn không in năm như đèn lồng, dây đèn, giỏ quà dùng được nhiều năm, nên đáng đầu tư hơn.
Kiểm tra trước khi trả tiền. Thử đèn tại chỗ, xem đường may thú bông, ngửi mùi sơn của đồ gỗ, nhựa. Đồ có mùi hắc mạnh không nên để trong phòng ngủ trẻ em.
Ưu tiên đồ thủ công trong nước. Các làng nghề gốm, mây tre, giấy dó có nhiều mẫu đồ Tết theo con giáp. Mua đồ thủ công vừa có món đẹp, bền, vừa góp phần giữ nghề.
Đặt giới hạn chi tiêu. Trang trí là phần phụ của Tết. Đặt một khoản cố định cho cả mùa trang trí, ghi vào sổ chi tiêu chung của gia đình, để còn tiền cho những việc quan trọng hơn như quà thăm ông bà.
Tự làm đồ trang trí hình con dê cùng con
Một buổi chiều cuối tuần trước Tết, cả nhà có thể cùng làm vài món đơn giản. Các bước dưới đây dùng vật liệu dễ kiếm.
- Chuẩn bị giấy màu đỏ, vàng, trắng, kéo đầu tròn cho trẻ, keo dán, bút màu, một ít bông gòn và dây gai.
- Người lớn vẽ phác hình con dê đơn giản: thân tròn, đầu nhỏ, hai sừng cong, bốn chân ngắn. Trẻ tự cắt theo nét.
- Dán bông gòn lên thân dê cho mềm mại, để trẻ tự tô mắt, mũi, vẽ thêm cỏ, hoa.
- Xâu các con dê vào dây gai, xen kẽ với hình hoa đào, hoa mai cắt giấy, thành dây treo cửa sổ.
- Làm thêm vài tấm thiệp hình dê để con tặng ông bà, thầy cô ngày Tết.
- Cất đồ đã làm vào hộp giấy sau Tết, ghi tên con và năm làm; vài năm sau mở ra là một kỷ niệm đẹp.
Đồ tự làm không cần đẹp như đồ mua. Giá trị của nó nằm ở buổi chiều cả nhà ngồi cùng nhau.
An toàn khi trang trí ngày Tết
Đồ trang trí đẹp mà không an toàn thì niềm vui có thể thành rắc rối. Vài điều cần nhớ:
- Đèn nháy: chọn loại có nguồn gốc rõ ràng, dây không bong vỏ. Không cắm nhiều bộ đèn vào một ổ nối, tắt đèn khi đi ngủ hoặc ra khỏi nhà.
- Đèn ngoài trời, ban công: dùng loại chịu nước, đặt ổ cắm ở chỗ khô, tránh để dây vắt qua lối đi.
- Nến, đèn dầu: đặt trên đĩa không cháy, xa rèm, xa giấy trang trí, không để cháy khi không có người.
- Đồ treo trên cao: treo chắc, không treo đồ nặng phía trên chỗ ngồi hay giường ngủ.
- Trẻ nhỏ và thú cưng: đồ gốm, đồ thuỷ tinh, đồ có chi tiết nhỏ để ngoài tầm với.
- Chung cư: không để đồ trang trí che cửa thoát hiểm, hộp chữa cháy hay đầu báo khói.
Mỗi năm các đội phòng cháy đều nhắc nguy cơ chập điện mùa Tết. Một phút kiểm tra dây đèn trước khi cắm là việc nên làm.
Trang trí có chừng mực và dùng lại năm sau
Đồ trang trí năm con giáp có một đặc điểm: hết năm là hết chủ đề. Vì vậy nên phân biệt đồ dùng lâu dài như đèn lồng trơn, dây đèn, lọ hoa, với đồ theo năm như hình dê, bao lì xì in chữ năm. Mua nhiều đồ lâu dài, ít đồ theo năm; năm sau chỉ cần thay vài món là có không khí mới.
Đồ hình con dê sau Tết có thể cất lại, mười hai năm sau, năm Kỷ Mùi 2039, lại dùng được. Đồ bằng gỗ, gốm có thể giữ làm đồ trang trí quanh năm nếu hợp phòng. Đồ giấy, đồ nhựa hỏng thì phân loại khi bỏ, giấy riêng, nhựa riêng.
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về ý nghĩa các vật phẩm hình con giáp, có thể xem thêm trên Vật Phẩm Phong Thủy. Còn với trang trí Tết, nguyên tắc đơn giản nhất vẫn là: căn nhà sạch, gọn, có vài điểm nhấn vui mắt, và trên hết là có người thân sum họp.
Câu hỏi thường gặp
Trang trí Tết 2027 nên dùng màu gì?
Đỏ và vàng là hai màu Tết truyền thống, có thể thêm xanh lá cho dịu mắt. Nên chọn một màu chủ đạo, một màu phụ hợp với màu nền nhà và một điểm nhấn hình con dê, tránh dùng quá nhiều màu cùng lúc gây rối.
Năm Mùi trang trí hình con dê hay con cừu?
Người Việt gọi năm Mùi là năm con dê, nên đồ trang trí trong nước chủ yếu dùng hình dê. Một số nước châu Á vẽ con cừu, nên đồ nhập khẩu đôi khi in hình cừu. Cả hai đều dùng được, tuỳ sở thích gia đình.
Đồ trang trí hình con dê có tác dụng gì không?
Đồ trang trí là để vui mắt và tạo không khí Tết, không mang công dụng nào khác. Ý nghĩa con dê trong văn hoá là những liên tưởng tốt đẹp mà người xưa gửi gắm, nên xem như một nét văn hoá để thưởng thức.
Làm sao để đèn trang trí Tết an toàn?
Chọn đèn có nguồn gốc rõ ràng, dây không bong tróc, không cắm nhiều bộ vào một ổ nối, tắt khi đi ngủ hoặc ra ngoài. Đèn ngoài trời phải là loại chịu nước, ổ cắm đặt chỗ khô ráo, dây không vắt qua lối đi.
Sau Tết nên làm gì với đồ trang trí hình con dê?
Đồ còn tốt có thể cất vào hộp, mười hai năm sau đến năm Kỷ Mùi 2039 lại dùng. Đồ gỗ, gốm có thể giữ trang trí quanh năm. Đồ hỏng thì phân loại giấy, nhựa khi bỏ để dễ tái chế.
Có nên tự làm đồ trang trí Tết với trẻ nhỏ?
Rất nên. Một buổi chiều cắt giấy hình con dê, dán bông, làm dây treo, làm thiệp giúp trẻ hiểu về Tết và có kỷ niệm với gia đình. Dùng kéo đầu tròn, keo an toàn và để trẻ tự quyết phần trang trí.